Նախորդ հոդվածում (EC Journal 7/2025) քննարկեցինք «ամբողջ–մասեր» հարաբերությունների տարբեր տեսակները։

Այս հոդվածում կխորհենք ամբողջի հնարավոր շարժման մասին՝ ատոմայինից դեպի միաձուլում։

Հնարավոր է՝ կարողանանք նկատել, որ ամբողջը շարժվում և զարգանում է հետևյալ փուլերով՝

1. Ատոմային փուլ

2. Ձևական փուլ

3. Բազմակի հարաբերությունների փուլ

4. Կառուցվածքային փոխկախվածության փուլ

5. Արդյունավետության և արդյունքայնության փուլ

6. Միաձուլման փուլ

1. Ատոմային փուլ 2. Ձևական փուլ 3. Կառուցվածքային փոխկախվածության փուլ

4. Մասերը շարժվում են միմյանց ուղղությամբ 5. Միավորման փուլ 6. Միաձուլման փուլ

Այն, ինչ սկսվում է որպես մեկուսացված մասեր, ի վերջո՝ մի քանի փուլից հետո, ձևավորում է նոր էություն («Ամեն ինչ մեկում» միավոր), որը պարունակում է իր մեջ գտնվող մասերի բոլոր գործառույթները։ Սակայն սա մեխանիկական միավորում չէ, այլ միաձուլում։ Սա կառուցվածքային առումով լիովին տարբեր միավոր է՝ առանձին մասերից լիովին տարբեր որակներով։ Այստեղ ստանում ենք դրսից շատ պարզ, բայց ներսից շատ բարդ միավոր։ Այժմ ամբողջը կարող է հաղորդակցվել այլ ամբողջությունների հետ՝ որպես միավորներ։

Եվ այժմ գործընթացը նորից է սկսվում։ Բայց այժմ նոր ամբողջի յուրաքանչյուր մաս «Ամեն ինչ մեկում» միավոր է, որը ձևավորվել է նախորդ էվոլյուցիայի ընթացքում։ Եթե վերցնենք EC համայնքի օրինակը, ապա էվոլյուցիայի նոր փուլն արդեն կպարունակեր մի քանի EC՝ յուրաքանչյուրը որպես ավելի մեծ ամբողջի առանձին մաս, որտեղ ամբողջը երկրում գտնվող բոլոր ինժեներական քաղաքների հավաքածուն է։ Եվ այդպես շարունակ։

Վերը նկարագրված էվոլյուցիան կախված է մասերի միջև հաստատվող հարաբերությունների դինամիկայից։ Այլ կերպ ասած՝ հենց այդ փոխհարաբերությունների էվոլյուցիան է ի վերջո ստիպում ամբողջին զարգանալ մի փուլից մյուսը։

Հնարավոր է՝ տեսնենք այս հարաբերությունների էվոլյուցիայի հետևյալ փուլերը՝

1. Մասերի միջև հարաբերություններ չկան։ Կա միայն մասերի որոշակի քանակ։

2. Առանձին մասերի և այլ առանձին մասերի միջև եզակի կապերի առաջացում։ Սա այն պահն է, երբ մասերը ճանաչում են միմյանց, և առաջանում է նման շահերի որոշակի խմբավորում։

3. Առանձին մասերի և բազմաթիվ այլ մասերի միջև բազմակի կապերի առաջացում։ Սա արդեն ավելի բարդ ամբողջ է։ Սա նաև այն փուլն է, երբ մասերը գիտակցում են, որ այդ կապերը կարող են զարգանալ և խորանալ։

4. Կառուցվածքային հարաբերություններ։ Այստեղ կապերը վերածվում են կազմակերպված գործընթացների, որոնք պետք է կառավարվեն։

5. Ընթացակարգային հարաբերություններ։ Այստեղ գործընթացներին արդեն անհրաժեշտ են ընթացակարգեր, որոնք պետք է վերահսկվեն։

6. Համակարգային հարաբերություններ։ Այստեղ մասերը գիտակցաբար հասկանում են իրենց տեղն ամբողջի մեջ՝ մասերի և ամբողջի միջև բազմաթիվ զարգացած հարաբերությունների շնորհիվ։ Այժմ յուրաքանչյուր մաս կարող է լիովին ներկայացնել ամբողջը։

Ի՞նչ եք կարծում։ Համաձա՞յն եք այս հոդվածի հետ։

Տղայիս գունավոր մատիտներ եմ գնում, որ նկարի. տղայիս փոքրիկ մեքենաներ եմ գնում, որ խաղա. տղայիս մանկապարտեզ եմ տանում, որ ընկերներ ունենա. տղայիս համար միջավայր եմ ստեղծում, որ երջանիկ լինի։ Աշխարհի պատկերը, որ դրոշմվում է տղայիս մտքում, երջանիկ աշխարհ է, և առայժմ նա վայելում է դրա ամեն մի մասնիկը։

Իսկ ի՞նչ կասեք ցեղասպանության երեխաների մասին։ Աշխարհի ի՞նչ պատկեր դրոշմվեց այդ երեխաների մտքում։ Աշխարհի ի՞նչ պատկեր դրոշմվեց այդ երեխաների մտքում, երբ նրանք այդքան վաղ տարիքում տեսան իրենց ծնողների ճիչերը, խոշտանգումները, սպանությունները։ Ի՞նչ պատկեր դրոշմվեց այդ երեխաների մտքում, երբ նրանք լաց էին լինում՝ սնունդ, ջուր, ապաստան խնդրելով, և չէին կարողանում ստանալ։ Արդյո՞ք նրանք մտածում էին, թե ինչու են բերվել այսպիսի աշխարհ։

Մեր պապերն ու տատերը Հալեպ հասան որպես որբեր՝ ոչ այնքան տարբեր այս լուսանկարի երեխաներից։ Նրանք մեծացան՝ դառնալով շատ աշխատասեր և խաղաղ մարդիկ։ Միակ վրեժը, որ նրանք կարող էին մտածել, համառորեն հայ մնալն էր, պատահածի հիշողությունը պահելը և մեզ հիշեցնելը, որ դա կարող է կրկնվել, եթե զգոն չլինենք։ Եվ այսպես մեծացանք մենք։

Եվ այնուամենայնիվ, մարդկության համար գլխավոր հարցն այնքան էլ այն չէ, թե ցեղասպանությունները ճանաչվել են, թե ոչ, թեև դա կլիներ առաջին քայլը։ Մարդկության համար գլխավոր հարցն այն է, որ ցեղասպանությունների պատճառները արմատախիլ չեն արվել։ Ուստի մարդկությունը դեռ ականատես է լինում և դեռ ականատես է լինելու գալիք բազմաթիվ ցեղասպանությունների։ Մարդիկ, չնայած գիտության և տեխնիկայի ողջ

առաջընթացին, այս հարցում ոչ մի մատնաչափ առաջ չեն շարժվել։ Մենք երբեմն կարծում ենք, թե առաջընթացը միայն գիտությունն ու տեխնիկան է։ Իսկ ի՞նչ կասեք մարդկայնության մեջ առաջընթացի մասին։