Պարույր Սևակը տասնամյակներ առաջ գրել է՝
ԱԲ-ի ի հայտ գալով հետ մնալու վախն իրական է։
ԱԲ-ն տեխնոլոգիա է, որն անհավանական արագությամբ տարածվում է ամբողջ աշխարհում։ Այն միանգամից հասանելի դարձավ բոլորին և ամենուր։ Այն կիրառելի դարձավ ամեն ինչի նկատմամբ։ Այն ամեն րոպե ավելի հզոր է դառնում։ Եվ նրա բացած հնարավորություններն անսահման են։
Նման տեխնոլոգիաները փոխում են ամեն ինչ։ Դրանք փոխում են, թե ինչպես ենք աշխատում, ինչպես ենք կազմակերպում աշխատանքը, ինչ տեսակի արտադրանքներ ենք մշակում, ինչպես ենք դրանք արտադրում, ինչպես ենք խթանում, ինչպես ենք վաճառում, ինչպես ենք աջակցում և ինչպես ենք բարելավում։
Մեզ կարող է թվալ, թե արդեն օգտագործում ենք ԱԲ, բայց դա մոլորեցնող է։ ԱԲ-ն ունի բազմաթիվ ավելի բարձր մակարդակներ, որոնք պետք է յուրացնել՝ գործընթացներ վարելուց մինչև աշխատանքային հոսքեր կառավարելը, ընկերության նպատակները իրականացնելը և այն որպես խորհրդատու ներգրավելը։ Բայց այժմ մենք այն հիմնականում օգտագործում ենք որպես արագացման կամ որոնման գործիք։ Իսկ սա ԱԲ-ի օգտագործման միայն ամենացածր մակարդակն է։
Ընկերություններն ու անհատները, որոնք կյուրացնեն ԱԲ-ն իր բոլոր մակարդակներում, առաջ կանցնեն, մնացածները հետ կմնան և, ամենայն հավանականությամբ, կվերանան։
Առաջընթացը դառնում է գոյատևելու միակ միջոցը։
Ահա թե ինչու այս տարվա EC հանդիպումը նվիրված էր «Ինժեներական մասնագիտության նոր միտումներին»՝ հետ չմնալու համար։
EC համայնքային նորությունների անկյուն EC հանդիպում – ինժեներական մասնագիտության նոր միտումներ Հայերեն թարգմանություն
EC համայնքն ավարտեց իր չորրորդ տարեկան EC հանդիպումը՝ «Ինժեներական մասնագիտության նոր միտումներ» թեմայով։
ԱԲ-ն շարունակում է ստիպել մեր ինժեներական մասնագիտությանը փոխվել։ Այն ստիպում է փոխել, թե ինչպես ենք նախագծում արտադրանքները, ինչ արտադրանքներ ենք նախագծում, ինչպես ենք արտադրում և ինչպես ենք կառավարում արտադրանքների կյանքի ցիկլերը։
Այս հանդիպման ընթացքում ուզում էինք մեզ մտորելու մղել այն մասին, թե ինչ կարող է սպասվել մեզ առջևում։
Ներկայացվեցին հետևյալ զեկույցները՝
Բացման խոսք՝ Aram Salatian (EA)
Էլեկտրոնային ճարտարագիտության նոր միտումներ՝ Suren Eyramjyan (ATG)
Մեքենաշինական ճարտարագիտության նոր միտումներ՝ Andranik Meliqsetyan (NI)
Ծրագրային ճարտարագիտության նոր միտումներ՝ Hovhannes Hovhannesyan (NI)
Փորձարկման և չափման (T&M) ճարտարագիտության նոր միտումներ՝ Arsen Arustamyan (NI)
Արտադրության նոր միտումներ՝ Narbeh Nahapetyan (YEA Engineering)
Ճարտարագիտական կրթության նոր միտումներ՝ Grigor Shirinyan (DigiCore)
Տիեզերական ճարտարագիտության նոր միտումներ՝ Hrachoohi Boghosian (CIPR)
Կազմակերպչական նախագծման նոր միտումներ՝ Aram Salatian (EA)
Նկ. EC հանդիպումը EC սրճարանում։ Նախորդ տարիների թեմաներն էին՝
2023՝ EC ընկերությունների ներկայացումներ – ծանոթություն միմյանց հետ
2024՝ ARC աշխատաժողովներ – հետազոտական թեմաներով կլոր սեղան-քննարկումներ
2025՝ ԱԲ-ն EC-ում
EC համայնքային նորությունների անկյուն Զեկույցներ EC հանդիպմանը Հայերեն թարգմանություն
Էլեկտրոնային ճարտարագիտության նոր միտումներ Հեղինակ՝ Suren Eyramjyan, ATG
ԷԼԵԿՏՐՈՆԻԿԱՅԻ նախագծման էվոլյուցիան Էլեկտրոնային լամպերից մինչև ԱԲ՝ արդյունաբերական հեղափոխությունների միջով Զարգացման տնօրեն · ATG CJSC Հինգ արդյունաբերական հեղափոխություններ Գոլորշի և ջրի էներգիա Էլեկտրականություն և զանգվածային արտադրություն Էլեկտրոնիկա և ավտոմատացում Կիբերֆիզիկական համակարգեր և IoT Արհեստական բանականություն 2010-ականներ – այսօր Միացված տվիչները, IoT-ն և տվյալները մեքենաները կապում են խելացի կիբերֆիզիկական համակարգերի մեջ։ Շոգեմեքենաներն ու ջրի էներգիան մեքենայացնում են տեքստիլ ֆաբրիկաները և երկաթուղային տրանսպորտը։ Էլեկտրաէներգիան և հավաքման գծերը թողարկում են ավտոմեքենաներ, բեռնատարներ և զանգվածային արտադրության ապրանքներ։ Համակարգիչները, տրանզիստորները և ռոբոտատեխնիկան ավտոմատացնում են գործարաններն ու արտադրական գծերը։ ԱԲ-ն և մարդիկ համագործակցում են. խելացի համակարգերը նախագծում, հարմարեցնում և օպտիմալացնում են արտադրությունը։ Յուրաքանչյուր հեղափոխություն բազմապատկում էր այն, ինչ կարող էր կառուցել արդյունաբերությունը, իսկ այսօր ԱԲ-ն գրում է հաջորդ գլուխը։ Գոլորշուց և բեռնատարներից մինչև արհեստական բանականություն՝ ալիքներ, որոնք փոխեցին, թե ինչպես է աշխարհն արտադրում ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ 1.0 ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ 2.0 ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ 3.0 ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ 4.0 ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ 5.0 Էլեկտրոնիկայի նախագծման էվոլյուցիան 3.0 Թվային դարաշրջան 4.0 Կապակցվածություն 5.0 ԱԲ 1.0 Գոլորշի 2.0 Էլեկտրականություն ԻՆՉՊԵՍ Է ՆԱԽԱԳԾՎԵԼ ԷԼԵԿՏՐՈՆԻԿԱՆ Տպատախտակների նախագծման գործիքներ Տախտակների ձեռքով նախագծում ԱԲ-ով նախագծում Տրանզիստորներ Էլեկտրոնային լամպեր Հիբրիդային սխեմաներ 1947-ից ի վեր Ապակե լամպերն ուժեղացնում են ազդանշանները. սխեմաները ձեռքով միացվում են կետից կետ՝ մետաղական շասսիի վրա։ Դիսկրետ տարրերը և առաջին ինտեգրալ սխեմաները ամրացվում են ընդհանուր կերամիկական հիմքով մոդուլի վրա։ Տոպոլոգիաները ձեռքով ժապավենով կազմվում են թաղանթի վրա 2:1 կամ 4:1 մասշտաբով, ապա լուսանկարչական եղանակով փոքրացվում են խածատման համար։ Մեքենայական ուսուցմամբ տեղադրումն ու ուղեգծումը և գեներատիվ EDA-ն նախագծում են հենց տախտակը։ Էլեկտրոնիկայի նախագծման յոթ տասնամյակ՝ ձեռքով հավաքված լամպերից մինչև ԱԲ-ի նախագծած տախտակներ։ Ինչպես է նախագծվել էլեկտրոնիկան՝ էլեկտրոնային լամպերից մինչև ԱԲ, արդյունաբերական հեղափոխությունների ընթացքում ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐԱԿԱՆ ՀԵՂԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ 2.0 ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ 3.0 ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ 3.0 ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ 3.0 ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ 4.0 ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ 5.0 Կիսահաղորդչային սարքերը փոխարինում են ծավալուն լամպերին՝ ավելի փոքր են, քիչ են տաքանում և շատ ավելի հուսալի են։ CAD և EDA ծրագրերը բերում են սխեմաների մուտքագրում, ավտոմատ ուղեգծում և բազմաշերտ տախտակներ։ Մեքենաշինական ճարտարագիտության նոր միտումներ Հեղինակ՝ Andranik Meliqsetyan, NI
ԱԲ-ով աշխատող CAD. մեխանիկական նախագծման ապագան Ձեռքով երկրաչափությունից մինչև ԱԲ-ով ճարտարագիտություն CAD մոդելավորումից մինչև ԱԲ-ի աջակցությամբ ճարտարագիտություն Մեխանիկական նախագծումը ձեռքով լուծումներ ստեղծելուց անցնում է պահանջների սահմանմանը՝ թույլ տալով ԱԲ-ին ուսումնասիրել հազարավոր հնարավորություններ։ Ավանդական CAD աշխատընթաց ԱԲ-ով աշխատընթաց Ինժեները կոնցեպտները ստեղծում է ձեռքով Սահմանել բեռնվածքները, սահմանափակումները, նյութերը, արտադրման եղանակը Նախագծում → մոդելավորում → փոփոխում → կրկնում ԱԲ-ն ստեղծում է հարյուրավոր կամ հազարավոր նախագծային տարբերակներ Ավտոմատ օպտիմալացում ըստ քաշի, ամրության, արժեքի և արտադրելիության Նախագծային այլընտրանքների սահմանափակ քանակ Փորձի վրա հիմնված օպտիմալացում Ինժեները գնահատում և ընտրում է լավագույն լուծումը Ի՞նչ է գեներատիվ նախագծումը Գեներատիվ նախագծումն օգտագործում է ԱԲ և ամպային հաշվարկներ՝ մարդկային կարողություններից դուրս նախագծային տարածություններ ուսումնասիրելու համար։ Մուտքային տվյալներ Արդյունքներ Բազմաթիվ օպտիմալացված նախագծեր Գործառական պահանջներ Բեռնվածքներ և եզրային պայմաններ Նյութի ընտրություն Կոշտության և զանգվածի բարելավված հարաբերակցություն Արտադրական սահմանափակումներ Նորարարական օրգանական երկրաչափություններ Արժեքի թիրախներ Օրինակ՝ կրոնշտեյնի նախագծում Ավանդական՝ 1–2 կոնցեպտ | Գեներատիվ՝ հարյուրավոր օպտիմալացված տարբերակներ Քաշի բնորոշ նվազեցում՝ 20–50% [1] Քաշի նվազեցման հնարավորություններ Գեներատիվ նախագծումը SOLIDWORKS-ում և ժամանակակից CAD համակարգերում ԱԲ-ով աշխատող նախագծման գործիքները դառնում են առևտրային CAD հարթակների ստանդարտ գործառույթներ։ Առավելություններ մեխանիկ ինժեներների համար Գեներատիվ նախագծում Կոնցեպտների ավելի արագ մշակում Թեթևացված նախագծեր՝ բարելավված բնութագրերով Տոպոլոգիական օպտիմալացում ԱԲ-ի աջակցությամբ մոդելավորման գործընթացներ Այլ առաջատար հարթակներ [3] Իրական կիրառություններ Ավիատիեզերական կրոնշտեյններ Ռոբոտների կառուցվածքներ Արդյունաբերական ավտոմատացում Բժշկական իմպլանտներ Գեներատիվ նախագծման առաջատար հարթակներ Նախագծման ուղղորդում Նյութերի ծախսերի կրճատում Նախագծման ցիկլերի կրճատում Էլեկտրամոբիլների բաղադրիչներ ԱԲ-ի հինգ կատեգորիաները ճարտարագիտությունում Մեխանիկական ճարտարագիտությունում ԱԲ-ն ընդգրկում է հնարավորությունների հինգ առանձին ոլորտ, որոնցից յուրաքանչյուրը լուծում է աշխատընթացի մի նեղ տեղ։ Գեներատիվ և տոպոլոգիական օպտիմալացում ԱԲ-ի աջակցությամբ մոդելավորում Նախագծերի ստուգման ԱԲ Արտադրական բանականություն Որոնում և գիտելիքներ ԱԲ-ով ՎՏԱ-ի ավտոմատ կարգավորում, ցանցի ճշգրտում և արդյունքների մեկնաբանում։ Համապատասխանության և որակի ավտոմատ ստուգում՝ ըստ նախագծման ստանդարտների։ Գոյություն ունեցող մասերի և որոշումների որոնում պահոցներում և PDM համակարգերում [2] Արտադրելիության (DfM) վերլուծություն, արժեքի գնահատում և գործիքի հետագծերի ստեղծում։ Երկրաչափության ստեղծում՝ ըստ քաշի, ամրության և արտադրելիության սահմանափակումների։ Ոչ մի գործիք չի ընդգրկում բոլոր հինգը. ամենաարդյունավետ մեկնարկային կետը կախված է ձեր թիմի իրական նեղ տեղից [2] Ապագայի ինժեները՝ աշխատանք ԱԲ-ի հետ Մրցակցային առավելությունը կունենան այն ինժեներները, ովքեր գիտեն արդյունավետ օգտագործել ԱԲ-ն։ Ինժեներները կկենտրոնանան ԱԲ-ն կավտոմատացնի Պահանջների սահմանում Նախնական կոնցեպտների ստեղծում Նախագծի օպտիմալացում Կրկնվող CAD առաջադրանքներ Մոդելավորման իտերացիաներ «Ապագան այն չէ, որ ԱԲ-ն կփոխարինի մեխանիկ ինժեներներին։ Ապագան մեխանիկ ինժեներներինն է, ովքեր ԱԲ-ի օգնությամբ ավելի արագ են նախագծում ավելի լավ արտադրանք»։ Համակարգի ճարտարապետություն Արտադրական որոշումներ Նորարարություն և վավերացում Հաճախորդի կարիքներ Ծրագրային ճարտարագիտության նոր միտումներ Հեղինակ՝ Hovhannes Hovhannesyan, NI
ԾՐԱԳՐԱՅԻՆ ԱՊԱՀՈՎՄԱՆ ՄՇԱԿՈՒՄ Գործակալային ԱԲ-ի վերելքը ծրագրային ապահովման մշակման մեջ Ինչպես են ինքնավար գործակալները վերաշարադրում ծրագրային ապահովման մշակման կյանքի ցիկլը՝ պլանավորումից մինչև շահագործում։ Պլան › Կառուցում › Թեստ › Թողարկում — այժմ գործակալների ղեկավարմամբ Մեզ ծանոթ SDLC-ն Վեց հաջորդական փուլ։ Յուրաքանչյուր փոխանցում ավելացնում է ուշացում, իսկ իրական նեղ տեղը որոշումների կայացումն էր, ոչ թե գործիքները։ Մշակում Տեղակայում Պլան Նախագծում Թեստավորում Սպասարկում Ճարտարապետություն և մասնագրեր Ուղղումներ, թարմացումներ, «հրդեհների մարում» Ծավալ, իրագործելիություն, պահանջներ Ինժեներները գրում են յուրաքանչյուր տող Որակի ձեռքով և սկրիպտային ստուգման ցիկլեր Թողարկում շահագործման «Մեր գործընթացները ավտոմատացված էին, բայց դրանց հետևում կանգնած որոշումները՝ ոչ։ Իրական նեղ տեղն այն էր, թե ինչպես էինք որոշումներ կայացնում, ոչ թե գործիքները»։ ամիս Թողարկման բնորոշ ժամկետը՝ ավանդական եղանակով SDLC-ի ավանդական փուլերը՝ պլանավորում, նախագծում, մշակում, թեստավորում, տեղակայում, սպասարկում։ 30 ամսում գործակալները 2%-ից հասան 78%-ի։ Copilot-ն ավարտում էր ձեր տողը։ Գործակալներն ավարտում են ամբողջ գործառույթը։ GitHub-ի իրական խնդիրներ, որոնք ԱԲ գործակալը կարող է ինքնուրույն լուծել Առաջին օգնականները լրացնում էին տողը կամ ֆունկցիան։ Ժամանակակից գործակալները՝ Claude Code, Codex, Devin, Jules, պլանավորում և գործում են ամբողջ պահոցների, գործառույթների և ալգորիթմների մակարդակով։ ԱԲ օգնական օգտագործող մշակողները՝ համեմատած առանց դրա աշխատողների հետ, 95 մշակողների վերահսկվող հետազոտությունում։ հոկտ. 2023 ապր. 2026 SWE-bench Verified, հոկտ. 2023 → ապր. 2026։ Նշված գործակալներ՝ Claude Code, OpenAI Codex, Devin, Google Jules։ ավելի արագ Գործակալային SDLC՝ ԱԲ-ն որպես թիմակից, ոչ թե գործիք Մասնագիտացված գործակալները համատեղ պատասխանատու են պլանավորման, կոդավորման, թեստավորման և թողարկման համար։ Մարդը սահմանում է նպատակը և ստուգում արդյունքը. գործընթացը հաջորդականից դառնում է սիմֆոնիկ։ Ավանդական SDLC Գործակալային ԱԲ-ով Ռիթմ Հաջորդաբար, փուլ առ փուլ Զուգահեռ և անընդհատ Ով է գրում կոդը Գործակալները գրում են սևագիրը, մարդիկ ստուգում են փոփոխությունները Մարդիկ՝ տող առ տող Մարդու դերը Հեղինակ և օպերատոր Ղեկավար, ճարտարապետ և գրախոս Ամիսներ Թողարկման ժամկետ Օրերից մինչև շաբաթներ Արտադրողականություն՝ վերահսկվող հետազոտություններ, 2024–2026։ Առաջադրանքների կիրառում՝ Anthropic-ի տնտեսական վերլուծություն, 2026։ Վայբ-կոդինգ Տերմինը ներմուծել է Անդրեյ Կարպատին (2025 թ. փետրվար)․ պարզ լեզվով նկարագրեք նպատակը, և մոդելը կգրի կոդը։ Դուք ուղղորդում, թեստավորում և ընդունում եք փոփոխությունները՝ դրանք ինքներդ չգրելով։ «Ամենաթեժ նոր ծրագրավորման լեզուն անգլերենն է»։ Collins English Dictionary-ի տարվա բառ, 2025 GitHub-ի նոր կոդի ~41%-ն այժմ գրվում է ԱԲ-ի օգնությամբ (2025-ի վերջ) Մշակողների ~75%-ն արդեն այս կամ այն չափով կիրառում է վայբ-կոդինգ Թակարդը. վայբ-կոդինգով գրված ֆունկցիոնալ առումով ճիշտ հատվածների 80%+-ում կային անվտանգության կրիտիկական թերություններ։ Արագությունն իրական է, ինչպես և ռիսկը։ $8.5B → $35–45B ՝ գործակալային ԱԲ-ի շուկան մինչև 2030 թ. Աղբյուրներ՝ Karpathy (2025); Collins; GitHub Octoverse (2025); SUSVIBES security benchmark (2025)։ ԱՆՀԱՐՄԱՐ ՀԱՐՑ Ուրեմն ինչո՞ւ ենք դեռ մարդկանց վարձում կոդ գրելու համար Գործակալներն այժմ ինքնուրույն լուծում են իրական խնդիրների մեծ մասը, իսկ անգլերենն արագորեն դառնում է ծրագրավորման լեզու։ Ուրեմն մեզ դեռ պե՞տք են այն մարդիկ, ովքեր նախկինում կոդ էին գրում SWE-bench Verified՝ գործակալների լուծած խնդիրները 2% 2023-ին → 78% 2026-ին։ Մարդկանց համար հաջորդ փուլը Վայբ-կոդ Գործակալները կատարում են առօրյա կոդավորման մեծ մասը, մարդիկ կենտրոնանում են այն որոշումների վրա, որոնք մեքենաները չեն կարող կայացնել։ Վայբ-Ops Նվագավար կամ հնացած Ինչ է սպասվում, 2025–2030 Ստուգումը, թեստավորումը և կառավարումը («VibeOps») դառնում են այն կարգապահությունը, որն արագությունը դարձնում է անվտանգ։ Սահմանել նպատակը, կազմել գործակալներին, պատասխանատու լինել ճարտարապետության և ստուգման համար, ոչ թե յուրաքանչյուր ստեղնահարման։ ԳՈՐԾԱԿԱԼԱՅԻՆ ԱԲ-Ն ԾՐԱԳՐԱՅԻՆ ԱՊԱՀՈՎՄԱՆ ՄՇԱԿՄԱՆ ՄԵՋ Եզրակացություն SDLC-ն վերակառուցվում է հիմքից Հաջորդական փոխանցումները յուրաքանչյուր փուլում իրենց տեղը զիջում են գործակալների ղեկավարած հոսքին։ Անգլերենը դարձավ ծրագրավորման լեզու Մարդիկ բարձրանում են ավելի վեր Գործակալային ԱԲ-ն մշակողներին դարձնում է նվագավարներ. պատրաստվեք այդ դերին, թե չէ կարող եք փոխարինվել։ Վայբ-կոդինգը արագություն է տալիս բոլորին, բայց ստուգումը պարտադիր է։ Ինչպես տրակտորը ֆերմերներին ազատեց ձեռքի աշխատանքից՝ թույլ տալով վարել ավելի մեծ տնտեսություն, այնպես էլ գործակալային ԱԲ-ն մշակողներին բարձրացնում է նվագավարման մակարդակ՝ համատեղելով գործակալների արագությունը դատողության և կառավարման հետ։ Փորձարկման և չափման ճարտարագիտության նոր միտումներ Հեղինակ՝ Arsen Arustamyan, NI
Փորձարկումների և չափումների ճարտարագիտության ապագան ԱԲ-Ն ԿՓՈԽԻ ՄԵՐ ՓՈՐՁԱՐԿՈՒՄՆԵՐՆ ՈՒ ՉԱՓՈՒՄՆԵՐԸ Nigel ԱԲ խորհրդատու NIGEL-Ի ՓՈՐՁԱՐԿՄԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ Կատարում է խոշոր առաջադրանքներ և տալիս խորը փորձագիտություն Սարքավորումներ և API-ներ Փորձարկումների և չափումների գիտելիք և ՄՍ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ Փորձարկման մեթոդաբանություն Արագացնում է միջին բարդության առաջադրանքները և տալիս սահմանափակ փորձագիտություն Ոլորտային մասնագիտացում Ընդհանուր նշանակության ԱԲ օգնականներ Պատասխանում է հարցերին և օգնում փոքր առաջադրանքներում Տվյալների վերլուծություն Փորձարկման գործընթացներ Փորձարկման համակարգերի նախագծում Փորձարկման սահմանների սահմանում ԺԱՄԱՆԱԿ Փորձարկման գործընթացների ծայրից ծայր նվագավարում ԱԲ-ի նվագավարած գործընթացներ Օգտատիրոջ նվագավարած գործընթացներ Մոդուլային սարքավորումներ Էկոհամակարգ և համայնք Էկոհամակարգ և համայնք Տվյալներ Տվյալներ Բաց ծրագրային ապահովում Բաց ծրագրային ապահովում Մոդուլային սարքավորումներ Փորձարկել վաղ և հաճախ՝ մինչև արտադրության մեկնարկը Արտադրանքի մշակման կյանքի ցիկլ DUT-ի վիրտուալացում Միջավայրի վիրտուալացում / ֆիզիկական համակարգ Նախագծում Մոդելը շղթայում (MIL) Փորձարկման համակարգի վիրտուալացում Կառավարման համակարգերի արագ նախատիպավորում Ծրագիրը շղթայում (SIL) Ծրագրի և կարգավարի փորձարկում Նախագծում Նախատիպ Ֆիզիկական փորձարկում Խնդրի հետազոտություն Կոնցեպտի ապացույց Ներհամակարգային փորձարկում Արտադրական փորձարկում Էլեկտրամեխանիկական փորձարկում Սարքավորումը շղթայում փորձարկում (HIL) Տեղակայում Կարգավարի մոդել Օբյեկտի մոդել Կարգավարի նախատիպ Օբյեկտի մոդել Իրական կարգավար Օբյեկտի մոդել Իրական կարգավար Իրական օբյեկտ Այժմ Ինժեներները մշակում և մատակարարում էին փորձարկման և չափման համակարգեր Մոտ ապագայում Ինժեներները մշակում են T&M գործակալներ T&M գործակալները մշակում և մատակարարում են փորձարկման և չափման լուծումներ Արտադրական ճարտարագիտության նոր միտումներ Հեղինակ՝ Narbeh Nahapetyan, YEA Engineering
ԱԲ-Ն ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ Արտադրության և արդյունաբերության էվոլյուցիան Արտադրության զարգացման ուղին Ավանդական գործարան → Ավտոմատացում → Խելացի արտադրություն → ԱԲ-ով արտադրություն → Ֆիզիկական ԱԲ → Անմարդ գործարաններ Արտադրությունը զարգանում է քայլ առ քայլ, ոչ թե ամեն ինչ մեկ գիշերում փոխարինելով։ Ձեռքով արտադրությունից դեպի խելացի, միացված և ինքնավար գործարաններ։ ԱԲ-ն արտադրությունում Խելացի գործարաններից դեպի ֆիզիկական ԱԲ և անմարդ գործարաններ Հիմնական ուղերձներ Արտադրությունը փոխվում է ավելի արագ, քան երբևէ։ ԱԲ-ն դառնում է հիմնական տեխնոլոգիա, այլ ոչ թե լրացուցիչ գործիք։ Եկեք ուսումնասիրենք արտադրության ապագան։ Ի՞նչ է ԱԲ-ն արտադրությունում Սովորում է տվյալներից ԱԲ-ն վերլուծում է արտադրական տվյալները՝ արդյունավետությունը բարձրացնելու համար։ Հայտնաբերում է թերությունները Մեքենայական տեսողության և ML համակարգերը ավտոմատ հայտնաբերում են արտադրանքի թերությունները։ Կանխատեսում է խափանումները ԱԲ-ն կանխատեսում է սարքավորումների խափանումները՝ նախքան դրանց տեղի ունենալը։ Օպտիմալացնում է արտադրությունը Բարելավում է որակը, արագությունը և ռեսուրսների օգտագործումը։ Տեսախցիկով ստուգում Ռոբոտներ Աջակցում է որոշումների կայացմանը Հաստոցներ և կոբոտներ Վահանակ Տալիս է առաջարկություններ իրական ժամանակի տվյալների հիման վրա։ ԱԲ-ն վերափոխում է արտադրությունը՝ արտադրական տվյալները վերածելով խելացի որոշումների։ ԱԲ-ի կիրառման օրինակներ արտադրությունում ԱԲ-ն վերափոխում է արտադրական գործընթացի յուրաքանչյուր փուլ։ ԱԲ-ով տեսողական ստուգում Կանխատեսողական սպասարկում Թերությունների ավտոմատ հայտնաբերում Խափանումների կանխատեսում՝ նախքան վթարը Արտադրության օպտիմալացում Մատակարարման շղթա ԱԲ-ն օգնում է արտադրողներին թողարկել ավելի լավ արտադրանք՝ ավելի արագ, ավելի ցածր արժեքով և ավելի բարձր որակով։ Որակի և արդյունավետության բարձրացում Պահանջարկի և պաշարների կանխատեսում ԽԵԼԱՑԻ ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆԵՐ Խելացի արտադրությունը կապում է մեքենաները, մարդկանց, տվիչները և ծրագրային ապահովումը՝ ավելի լավ որոշումներ կայացնելու համար։ Տվյալների պահպանում, վերլուծություն և գլոբալ հասանելիություն ԱՄՊ Ռեսուրսների պլանավորում, կառավարում և օպտիմալացում Արտադրության մոնիտորինգ, հետևում և կառավարում Միացված հաստոցներ և ավտոմատացում Իրական ժամանակի տվյալների հավաքում արտադրամասից Խելացի արտադրությունը ստեղծում է միացված և խելացի էկոհամակարգ, որը բարելավում է արդյունավետությունը , ճկունությունը , որակը և որոշումների կայացումը ։ IoT կապակցվածություն Տվյալների կառավարում ԱԲ և վերլուծություն բանականություն Կիբեռանվտանգություն պաշտպանություն ERP / ԲԻԶՆԵՍ ՀԱՄԱԿԱՐԳԵՐ MES (ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳ) ՀԱՍՏՈՑՆԵՐ ԵՎ ՍԱՐՔԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐ ՏՎԻՉՆԵՐ ԵՎ ՍԱՐՔԵՐ ՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ԱԲ Ֆիզիկական ԱԲ-ն բանականություն է հաղորդում իրական աշխարհի հետ փոխազդող մեքենաներին։ Ի՞ՆՉ Է ՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ԱԲ-Ն ՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ԱԲ-Ի ՕՐԻՆԱԿՆԵՐ Ֆիզիկական ԱԲ-ն համատեղում է ԱԲ-ն զգայության, ընկալման, որոշումների կայացման և կառավարման հետ՝ իրական ֆիզիկական աշխարհում առաջադրանքներ կատարելու համար։ ԱՎԱՆԴԱԿԱՆ ԱԲ ԵՎ ՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ԱԲ Մարդանման ռոբոտներ Կոբոտներ ԱՎԱՆԴԱԿԱՆ ԱԲ ՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ԱԲ ՄՏԱԾՈՒՄ Է Խելացի արտադրական սարքավորումներ Ինքնավար շարժական ռոբոտներ ՄՏԱԾՈՒՄ ԵՎ ԳՈՐԾՈՒՄ Է Ընկալում է իրական աշխարհը, որոշումներ կայացնում և ֆիզիկական գործողություններ կատարում։ Վերլուծում է տվյալները, կանխատեսումներ անում և առաջարկություններ ձևավորում։ Ավանդական ԱԲ-ն մտածում է։ Ֆիզիկական ԱԲ-ն մտածում և գործում է։ Ընկալում Մտածում Որոշում Գործողություն ԱՆՄԱՐԴ ԳՈՐԾԱՐԱՆ Գործարան, որն ունակ է աշխատել առանց մարդու ներկայության։ ԼՈՒՅՍԸ ԿԱՐԵԼԻ Է ԲԱՌԻՍ ԲՈՒՆ ԻՄԱՍՏՈՎ ՉՄԻԱՑՆԵԼ Քանի որ մարդիկ անհրաժեշտ չեն։ Առանց մարդկանց։ Առանց լույսի։ Միայն բանականություն։ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆԵՐ ՌՈԲՈՏՆԵՐ ԱՎՏՈՄԱՏԱՑՎԱԾ ՊԱՀԵՍՏԱՎՈՐՈՒՄ ԱԲ-ՈՎ ՍՏՈՒԳՈՒՄ ԿԱՆԽԱՏԵՍՈՂԱԿԱՆ ՍՊԱՍԱՐԿՈՒՄ AGV Ինքնավար տրանսպորտային միջոցները տեղափոխում են նյութերը ողջ գործարանով մեկ։ ԱԲ-ն կանխատեսում է սարքավորումների անսարքությունները նախքան դրանց առաջանալը և պլանավորում սպասարկումը։ Ավտոմատացված ռոբոտները ճշգրիտ կատարում են արտադրական գործողությունները։ Խելացի պահեստային համակարգերն ավտոմատ տեղադրում և դուրս են բերում նյութերը։ ԱԲ-ով տեսողական համակարգերն իրական ժամանակում ստուգում են որակը՝ առանց մարդու միջամտության։ ԱՆՄԱՐԴ ԳՈՐԾԱՐԱՆԸ ԼԻՈՎԻՆ ԱՎՏՈՄԱՏԱՑՎԱԾ, ԽԵԼԱՑԻ ԷԿՈՀԱՄԱԿԱՐԳ Է, ՈՐՏԵՂ ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՐԲԵՔ ՉԻ ԴԱԴԱՐՈՒՄ։ ՀԱՄԵՄԱՏՈՒԹՅՈՒՆ Ավանդական գործարան և անմարդ գործարան ԱՎԱՆԴԱԿԱՆ ԳՈՐԾԱՐԱՆ ԱՆՄԱՐԴ ԳՈՐԾԱՐԱՆ ՀԱՏԿԱՆԻՇ Ղեկավարվում է մարդկանց կողմից՝ ձեռքով և կիսաավտոմատ գործընթացներով։ Լիովին ավտոմատացված, ԱԲ-ով կառավարվող գործընթացներ։ ԱՇԽԱՏԱՆՔ ՄԱՐԴՈՒ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Չկա՝ արտադրամասում մարդիկ չկան։ Բարձր՝ արտադրամասում անհրաժեշտ են մարդիկ։ Փոփոխական են և կախված են մարդկանց աշխատանքից։ Կայուն, ճշգրիտ և տվյալների վրա հիմնված։ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐ Միջին՝ սահմանափակված մարդկային հնարավորություններով։ Բարձր՝ անընդհատ օպտիմալացում։ ԱՐԴՅՈՒՆԱՎԵՏՈՒԹՅՈՒՆ Անկայուն՝ ենթակա է մարդկային սխալների։ Կայուն և բարձր՝ ԱԲ-ով ստուգում և կառավարում։ ՈՐԱԿ Ռեակտիվ՝ կատարվում է վթարից հետո։ Կանխատեսողական՝ խնդիրները կանխվում են նախքան առաջանալը։ ՍՊԱՍԱՐԿՈՒՄ ԾԱԽՍԵՐ Ավելի բարձր շահագործման ծախսեր։ Ավելի ցածր երկարաժամկետ շահագործման ծախսեր։ Սահմանափակ՝ աշխատանք հերթափոխերով։ 24/7՝ անընդհատ աշխատանք։ ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ԺԱՄԱՆԱԿ ԱՆՄԱՐԴ ԳՈՐԾԱՐԱՆ = ԶՐՈ ՄԱՐԴ։ ԶՐՈ ԸՆԴՀԱՏՈՒՄ։ ԱՌԱՎԵԼԱԳՈՒՅՆ ԱՐՏԱԴՐՈՂԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ։ ԴԺՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ Անմարդ գործարանի ստեղծումը միայն տեխնոլոգիա չէ, այլ նաև իրական դժվարությունների հաղթահարում։ ԲԱՐՁՐ ՍԿԶԲՆԱԿԱՆ ՆԵՐԴՐՈՒՄՆԵՐ Առաջադեմ ռոբոտատեխնիկան, ավտոմատացումը և թվային ենթակառուցվածքը պահանջում են զգալի սկզբնական ծախսեր։ ՀԱՄԱԿԱՐԳԱՅԻՆ ԻՆՏԵԳՐՈՒՄ Ռոբոտների, հաստոցների, ծրագրային ապահովման և տվյալների համակարգերի ինտեգրումը բարդ է և ժամանակատար։ Ավելի շատ կապակցվածություն՝ ավելի շատ ռիսկ։ Տվյալների և համակարգերի պաշտպանությունը կարևորագույն է։ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ԱՇԽԱՏՈՒԺԻ ՎԵՐԱՓՈԽՈՒՄ ԿԻԲԵՌԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆ Անհրաժեշտ են նոր հմտություններ։ Վերապատրաստումը և փոփոխությունների կառավարումն էական են։ ՀՈՒՍԱԼԻՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆ Համակարգերը պետք է լինեն բարձր հուսալի՝ նվազագույն պարապուրդով, լիովին անմարդ միջավայրում։ Նպատակը ոչ միայն ավտոմատացումն է, այլ ինքնավար , խելացի և կայուն աշխատանքը։ Դժվարություններ այսօր։ Մրցակցային առավելություն վաղը։ ԱՊԱԳԱՆ Արտադրության ապագան ինքնավար , խելացի և անմարդ է։ ԼԻԱԿԱՏԱՐ ԻՆՔՆԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ Լիովին ինքնավար աշխատանք՝ մարդու նվազագույն միջամտությամբ։ ԱՌԱՎԵԼԱԳՈՒՅՆ ԱՐՏԱԴՐՈՂԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Ավելի բարձր արտադրողականություն, կայուն որակ և շարունակական կատարելագործում։ ԱԲ-ՈՎ ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐ Իրական ժամանակի տվյալները, ԱԲ-ն և վերլուծությունն ապահովում են ավելի խելամիտ որոշումներ և արդյունքներ։ ԿԱՅՈՒՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ Էներգիայի օպտիմալ օգտագործում, ավելի քիչ թափոններ և ավելի կանաչ վաղվա օր։ ՄԻԱՑՎԱԾ ԷԿՈՀԱՄԱԿԱՐԳ Հաստոցները, համակարգերը և տվյալները անխափան կապված են խելացի էկոհամակարգում։ Ապագայի գործարանը երազանք չէ։ ԱՅՆ ԿԱՌՈՒՑՎՈՒՄ Է ԱՅՍՕՐ։ ԻՆՔՆԱՎԱՐ ԳՈՐԾԱՐԱՆՆԵՐ ԽԵԼԱՑԻ ՀԱՄԱԿԱՐԳԵՐ ԳԼՈԲԱԼ ՄՐՑՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ԱՎԵԼԻ ԼԱՎ ԱՇԽԱՐՀ ԲՈԼՈՐԻ ՀԱՄԱՐ Ճարտարագիտական կրթության նոր միտումներ Հեղինակ՝ Grigor Shirinyan, DigiCore
Ճարտարագիտական կրթության վերաիմաստավորումը ԱԲ-ի դարաշրջանում Ճարտարագիտական կրթությունը չի փոխվում այնքան արագ, որքան ինժեների մասնագիտությունը։ Արդյո՞ք մենք ուսանողներին պատրաստում ենք անցյալի ինժեներական մասնագիտությանը, թե՞ այն ոլորտին, որ նրանք կմտնեն վաղը ԱԲ-ն և ավտոմատացումը վերափոխում են ինժեներական աշխատանքը Համակարգերը դառնում են ավելի խելացի, միացված և բարդ Գործիքները, աշխատընթացները և տեխնոլոգիաները արագ զարգանում են Կրթությունը հաճախ մնում է կենտրոնացած առանձին առարկաների և տեսության վրա Ճարտարագիտության հիմքերը մնում են անհրաժեշտ։ Խնդիրն այն չէ, թե ինչ ենք դասավանդում, այլ այն, թե որքան անկապ են դասավանդվում գիտելիքները և որքան հազվադեպ են ուսանողները դրանք կիրառում ամբողջական ինժեներական համակարգեր ստեղծելու համար։ ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ ՓՈԽՎԵԼ ԵՆ ՍԿՍՆԱԿԻ ՄԱԿԱՐԴԱԿԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔԸ ԴԱՌՆՈՒՄ Է ԱՎԵԼԻ ՊԱՀԱՆՋԿՈՏ ԱՄՆ-ում սկսնակ մակարդակի թափուր աշխատատեղերի փոփոխությունը 2019-ից Աշխարհում տեղադրված արդյունաբերական ռոբոտներ ավելի հաճախ պահանջում են ավագ մասնագետներին ավանդաբար բնորոշ հմտություններ տաս տարում Սկսնակ մակարդակի այլ դերեր ԱԲ-ի ազդեցությանը ենթակա, բարդացած դերեր Առօրյա տեխնիկական առաջադրանքներն ավելի ու ավելի են կատարվում ԱԲ-ի և ավտոմատացման աջակցությամբ։ Նոր ինժեներներին պետք է ավելին, քան առանձին տեխնիկական գիտելիքը՝ ԱԲ-ի գրագիտություն, համակարգային մտածողություն, գործնական փորձ և ինժեներական որոշումներ կայացնելու ու պաշտպանելու կարողություն։ ՃԱՐՏԱՐԱԳԻՏԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏԸ ԴԱՌՆՈՒՄ Է ԱՎԵԼԻ ԱՎՏՈՄԱՏԱՑՎԱԾ Տեղադրված միավորներ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԲԱՑԸ ՄԵԾԱՆՈՒՄ Է Արդյունաբերությունը չի գտնում իրեն անհրաժեշտ հմտությունները։ ԲԻԶՆԵՍԻ ՂԵԿԱՎԱՐՆԵՐԸ ՆՇՈՒՄ ԵՆ ԱՃՈՂ ԴԺՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՈՐԱԿՅԱԼ ԿԱԴՐԵՐ ԳՏՆԵԼՈՒ ՀԱՐՑՈՒՄ ԽՆԴԻՐԸ ՄԻԱՅՆ ՇՐՋԱՆԱՎԱՐՏՆԵՐԻ ՊԱԿԱՍԸ ՉԷ։ Ընկերություններին դժվար է գտնել մարդկանց, ովքեր համատեղում են տեխնիկական գիտելիքը ժամանակակից գործիքների և գործնական խնդիրներ լուծելու ունակության հետ։ Բիզնեսի ղեկավարների % ՀԱՃԱԽ ՊԱԿԱՍՈՂ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ Ժամանակակից ինժեներական և ԱԲ գործիքների օգտագործում Արդյունքների թեստավորում և ստուգում Դժվար է գտնել անհրաժեշտ տեխնիկական հմտություններով աշխատակիցներ Որակյալ կադրերի պակասը աճի խոչընդոտ է Որոշումների հաղորդում և փաստաթղթավորում Աշխատանք ինքնուրույն և թիմում ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄ՝ Արդյունաբերությանը պետք են ինժեներներ, ովքեր կարող են ինտեգրել գիտելիքը, ոչ միայն վերարտադրել այն։ Տեսության կիրառում իրական խնդիրներում Մի քանի ճարտարագիտական մասնագիտությունների համադրում ՎԵՐԱԻՄԱՍՏԱՎՈՐԵԼ, ԹԵ ԻՆՉՊԵՍ ԵՆ ԴԱՍԱՎԱՆԴՈՒՄ ՈՒ ՍՈՎՈՐՈՒՄ ՃԱՐՏԱՐԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Ճարտարագիտական կրթությունը պետք է համատեղի ամուր հիմքեր , գործնական կիրառություն , ժամանակակից գործիքներ և ԱԲ-ի պատասխանատու օգտագործում ։ ԻՆՉՊԵՍ ՊԵՏՔ Է ԴԱՍԱՎԱՆԴԵՆ ԴԱՍԱՎԱՆԴՈՂՆԵՐԸ ԻՆՉՊԵՍ ՊԵՏՔ Է ՍՈՎՈՐԵՆ ՈՒՍԱՆՈՂՆԵՐԸ Պահպանել ամուր հիմքեր մաթեմատիկայում, ֆիզիկայում և ճարտարագիտությունում։ Օգտագործել ԱԲ՝ հասկացությունները հասկանալու և հնարավոր լուծումները համեմատելու համար։ Կապել տեսությունը փորձերի և գործնական ցուցադրությունների հետ։ Կառուցել, փորձարկել և կատարելագործել իրական համակարգեր։ Կիրառել միջգիտակարգային նախագծեր՝ հիմնված իրական ճարտարագիտական խնդիրների վրա։ Ստուգել ԱԲ-ի ստեղծած կոդը, հաշվարկները և տեխնիկական տեղեկատվությունը։ Ներմուծել ԱԲ, մոդելավորում, թվային երկվորյակներ և արդի արդյունաբերական գործիքներ։ Զարգացնել համակարգային մտածողություն, քննադատական մտածողություն և ճարտարագիտական դատողություն։ Գնահատել դատողությունները, փորձարկումները, փաստաթղթավորումը և թիմային աշխատանքը, ոչ միայն վերջնական պատասխանները։ Փաստաթղթավորել և հստակ բացատրել որոշումները։ Շարունակել սովորել տեխնոլոգիաների և գործիքների փոփոխմանը զուգընթաց։ Լինել մենթորներ, որոնք մարտահրավեր են նետում ուսանողներին և հարմարեցնում բացատրությունները։ ՈՒՍՈՒՑՄԱՆ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑ Հասկանալ Կառուցել Ստուգել Բարելավել Փորձարկել Բացատրել ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ Նպատակը ոչ թե ԱԲ-ի հետ մրցող ինժեներներ կրթելն է։ Նպատակն այնպիսի ինժեներներ կրթելն է, ովքեր կարող են ԱԲ-ն օգտագործել խելամտորեն , գիտակցել դրա սահմանափակումները , ստուգել դրա արդյունքները և կիրառել այն պատասխանատվությամբ ՝ արժեքավոր իրական համակարգեր ստեղծելու համար։ Ավիատիեզերական ճարտարագիտության նոր միտումներ Հեղինակ՝ Hrachoohi Boghosian, CIPR
Ավիատիեզերական ճարտարագիտության ոլորտներ, որտեղ ԱԲ-ն արդեն կիրառվում է Էներգիայի արտադրություն տիեզերքում Տիեզերական տվյալների կենտրոններ Արբանյակների արտադրություն տիեզերքում Իրական ժամանակի նավիգացիոն բանականություն Միջավայրի մոդելավորում իրական ժամանակում Քվանտային տեխնոլոգիաներ տիեզերքում Շարժիչային համակարգեր և ուղեծրում մոնիտորինգ Մարդանման ռոբոտներ տիեզերական կիրառման համար Աշխատանքի կազմակերպման նոր միտումներ Հեղինակ՝ Aram Salatian, Ինժեներական ասոցիացիա
Կազմակերպությունների էվոլյուցիան հեղինակ՝ Aram Salatian Engineering Association ԱԲ-ն որպես խորհրդատու ԱԲ-ն կառավարում է նպատակները ԱԲ-ն կառավարում է աշխատընթացները 7. Սիմբիոտիկ կազմակերպություն ԱԲ-ն կառավարում է գործընթացները 6. ԱԲ-գործակալային կազմակերպություն ԱԲ-ն որպես գործիք 5. ԱԲ-բնիկ կազմակերպություն 4. ԱԲ-ով ինտեգրված կազմակերպություն 3. ԱԲ-ի աջակցությամբ կազմակերպություն 2. Թվայնացված կազմակերպություն 1. Թղթային կազմակերպություն Թվայնացումը՝ որպես ճանապարհ դեպի ԱԲ — 7 մակարդակ Թվայնացման մակարդակ 1 էլ. նամակներ, տվյալների բազաներ, գծագրեր Թվայնացման մակարդակ 2 Թվայնացման մակարդակ 3 Թվայնացման մակարդակ 4 Թվայնացման մակարդակ 5 Թվայնացման մակարդակ 6 Թվայնացման մակարդակ 7 հանդիպումների գրառումներ, որոշումներ գործառնություններ և գործընթացներ ընկերության առաքելություն, տեսլական, խնդիրներ, նպատակներ ամբողջ ընկերության ինտեգրված տվյալներ Engineering City-ի տեղական համատեքստ շուկայական համատեքստ 
