The IB-TDS Journal
Համար 4/2026
Setting the pages…
Engineering Association
Համար4/2026

The IB-TDSJournal

Երևան, 2026 թ. հուլիսի 10

Physics School Teacher Nune Mkrtchyan
EC ամառային ճամբար՝ փարատելով ֆիզիկայի վախը
TDSJ 4/2026

The IB-TDS Journal

Համար 4/2026 · Երևան, 2026 թ. հուլիսի 10

Արդյունաբերության վրա հիմնված տաղանդների զարգացման համակարգ (IB-TDS)

Ամսագրի նպատակն է ուսումնասիրել և գործնականում կիրառել արդյունաբերության վրա հիմնված տաղանդների զարգացման ժամանակակից համակարգերը։

Հրատարակվում է Ինժեներական ասոցիացիայի կողմից

The IB-TDS JournalՀամար 4/2026Հրատարակվում է Ինժեներական ասոցիացիայի կողմիցԵրևան, 2026 թ. հուլիսի 10
Համարի ավարտThe IB-TDS JournalՀամար 4/2026ԲովանդակությունՇապիկԲնօրինակը PDF-ով

Բովանդակություն

EC ամառային ճամբար՝ փարատելով ֆիզիկայի վախըEC ամառային ճամբարի նախագիծըԸնդհանուր տեղեկություններԺամանակացույցԾրագրի կառուցվածքըԴասերի պլանԴասի ընդհանուր ձևաչափըՈւսուցման հիմնական նպատակներԳործնական ֆիզիկայի թեմաներՃամբարի հատուկ միջոցառումներ

EC ամառային ճամբար՝ փարատելով ֆիզիկայի վախը

Հայերեն թարգմանություն

Նկ. Ֆիզիկայի դպրոցական ուսուցիչ Nune Mkrtchyan

Տարիների ընթացքում նկատել էինք, որ դպրոցի շատ շրջանավարտներ խուսափում են ինժեներական մասնագիտություններից, քանի որ ստիպված կլինեն ֆիզիկայից ընդունելության քննություն հանձնել։ Թվում է, թե մաթեմատիկան այնքան վախենալու չէ, որքան ֆիզիկան։ Ուստի տեխնիկական հակումներով շատ երեխաներ ճարտարագիտության փոխարեն ընտրում են համակարգչային գիտությունը, որտեղ պահանջվող քննություններն են միայն մաթեմատիկան և հայոց լեզուն, իսկ ֆիզիկայի քննություն չկա։

Ամառային ճամբարի գաղափարն էր միջին դպրոցի երեխաներին ծանոթացնել ֆիզիկային և ֆիզիկական երևույթներին։

Մենք ապրում ենք ֆիզիկական աշխարհում։ Այն ամենը, ինչ ապրում ենք՝ փոքրից մեծ, ֆիզիկա է։ Գուցե չգիտենք, բայց դա ֆիզիկա է։ Ահա թե ինչու ֆիզիկան չիմանալը կամ ֆիզիկան չսիրելը անհեթեթ է։

Ծրագիրը ցույց է տալիս այն ֆիզիկան, որը թաքնված է երեխաների առօրյա կյանքում հանդիպող յուրաքանչյուր մանրուքի հետևում։

Ես մասնակցեցի մի քանի դասի։ Այն, ինչ կատարվում է, անհավատալի է։ Դասերն ինտերակտիվ են, և երեխաները խանդավառությամբ մասնակցում են դասին։ Երեխաների արած բացահայտումն այն է, որ նրանք արդեն գիտեն այս ամենը։ Պարզապես չգիտեին, որ սա ֆիզիկա է։

Այժմ պետք է սա ներառենք համակարգի մեջ, մեր դեպքում՝ EC-ի Տաղանդների զարգացման համակարգի (TDS) մեջ։ Եթե դա չանենք, այս նախաձեռնությունը կմնա պարզապես մեկուսացված միջամտողական նախաձեռնություն՝ առանց որևէ շարունակության։ Մյուս կողմից, եթե այն ներառենք TDS-ի մեջ, ինտեգրենք համակարգին, որտեղ կա շարունակություն, կա կուտակում, կա թիրախային դիմանկար, ապա կստանանք անհավատալի բազմապատկիչ էֆեկտ, և այս նախաձեռնությունը կդառնա ամբողջի մաս։

Ահա թե ինչպես դա կարելի է անել՝

Այստեղից երեխաներն այնուհետև անմիջապես կանցնեն EC-ի դպրոցական ծրագիր։ Ֆիզիկայի ամուր հիմքը միայն կամրապնդի ինժեներական զգացողությունը։ EC-ի դպրոցական ծրագրից նրանք այնուհետև կարող են առանց վախի անցնել մասնագիտական ճարտարագիտության՝ զինված և՛ ֆիզիկայի, և՛ ճարտարագիտության գիտելիքներով։ Սա ուժեղ համակարգային մոտեցում կլիներ։

EC ամառային ճամբարի նախագիծը

Հայերեն թարգմանություն

Ընդհանուր տեղեկություններ

  • Ճամբարի տևողությունը՝ 1.5 ամիս / 6 շաբաթ

  • Դասի տևողությունը՝ 3 ժամ

  • Հիմնական ուղղությունը՝ գործնական ֆիզիկա, ճարտարագիտություն, փորձեր, գիտական մշակույթ, տեխնոլոգիական այցեր, թիմային աշխատանք և խնդիրների ստեղծագործական լուծում։

Ժամանակացույց

  • Շաբաթական 2 դաս

  • Յուրաքանչյուր դասը՝ 3 ժամ

  • Ընդամենը՝ շաբաթական 6 ժամ

  • Տևողությունը՝ 6 շաբաթ

  • Դասերի ընդհանուր թիվը՝ 12

  • Ընդհանուր տևողությունը՝ 36 ժամ

Այս ծրագիրը նախատեսված է այն աշակերտների համար, ովքեր ցանկանում են հավասարակշռված ամառային ծրագիր՝ գործնական գիտական դասերով, մի քանի կրթական այցերով, ֆիլմերի օրերով և մեկ ստեղծագործական զվարճանքի օրով։

Ծրագրի կառուցվածքը

Գործունեության տեսակը Դասերի թիվը Ընդհանուր ժամեր

  • Ֆիզիկայի և ճարտարագիտության գործնական դասեր 5 դաս 15 ժամ

  • Գիտական ֆիլմերի օրեր՝ քննարկմամբ 2 դաս 6 ժամ

  • Կրթական այցեր 4 դաս 12 ժամ

  • Տեսախաղերի օր 1 դաս 3 ժամ

  • Ընդամենը 12 դաս 36 ժամ

Դասերի պլան

Շաբաթ 1

Դաս 1 — Բարի գալուստ ֆիզիկայի և ճարտարագիտության աշխարհ

Աշակերտները ծանոթանում են ճամբարին, անվտանգության կանոններին, թիմային աշխատանքին և այն գաղափարին, որ ֆիզիկան բացատրում է, թե ինչպես է աշխատում աշխարհը։ Դասը ներառում է պարզ փորձեր ուժի, շարժման, հավասարակշռության, շփման և ձգողության հետ։ Աշակերտներն աշխատում են խմբերով և կատարում փոքր ինժեներական առաջադրանքներ։

Գործնական առաջադրանքներ՝

  • Կառուցել թղթե կամուրջ և ստուգել, թե որքան քաշ կարող է այն պահել։

  • Ուսումնասիրել շփումը տարբեր մակերևույթների վրա։

  • Ստուգել հավասարակշռությունը և զանգվածի կենտրոնը պարզ առարկաներով։

Դաս 2 — Էլեկտրականություն և պարզ շղթաներ

Աշակերտները սովորում են, թե ինչպես է հոսում հոսանքը և ինչպես են աշխատում մարտկոցները, լարերը, անջատիչները, ռեզիստորները, լուսադիոդները և շարժիչները։ Դասը կենտրոնացած է շղթաներ հավաքելու և փորձարկելու, այլ ոչ թե բանաձևեր անգիր անելու վրա։

Գործնական առաջադրանքներ՝

  • Հավաքել պարզ շղթա լուսադիոդով։

  • Ավելացնել անջատիչ՝ շղթան կառավարելու համար։

  • Համեմատել պայծառությունը տարբեր ռեզիստորների դեպքում։

  • Հավաքել մինի էլեկտրաշարժիչ կամ թրթռաշարժիչի ցուցադրություն։

Շաբաթ 2

Դաս 3 — Այց Խելացի արտադրության և ռոբոտաշինության լաբորատորիա

Աշակերտներն այցելում են խելացի արտադրության և ռոբոտաշինության լաբորատորիա։ Նրանք դիտարկում են, թե ինչպես են ռոբոտները, հաստոցները, սենսորները և ավտոմատացված համակարգերն օգտագործվում իրական ինժեներական միջավայրերում։

Հիմնական նպատակներ՝

  • Հասկանալ, թե ինչպես են ռոբոտներն օգնում արտադրությանը։

  • Տեսնել սենսորների, հաստոցների և ավտոմատացման օրինակներ։

  • Կապել դասարանային ֆիզիկան իրական տեխնոլոգիաների հետ։

Դաս 4 — Գիտական ֆիլմի օր 1. տիեզերք, ռոբոտներ կամ ապագայի տեխնոլոգիաներ

Աշակերտները դիտում են տիեզերքին, ռոբոտաշինությանը կամ ապագայի ճարտարագիտությանը վերաբերող ընտրված գիտական կամ վավերագրական ֆիլմ։ Ֆիլմից հետո նրանք քննարկում են դիտածի հետևում կանգնած իրական գիտությունը։

Առաջադրանքներ՝

  • Ֆիլմի դիտում։

  • Խմբային քննարկում. ի՞նչն էր իրական գիտություն, և ի՞նչը՝ հորինվածք։

  • Կարճ ստեղծագործական առաջադրանք. իրատեսական ձևով նախագծել ֆիլմից մեկ տեխնոլոգիա։

Շաբաթ 3

Դաս 5 — Լույս, օպտիկա և տեսողություն

Աշակերտներն ուսումնասիրում են, թե ինչպես է լույսը տարածվում, անդրադառնում, բեկվում և պատկերներ ստեղծում։ Դասը կապում է օպտիկան տեսախցիկների, աչքերի, ռոբոտների և տիեզերական աստղադիտակների հետ։

Գործնական առաջադրանքներ՝

  • Հայելիներով անդրադարձման փորձ։

  • Բեկման փորձ՝ ջրով կամ թափանցիկ նյութերով։

  • Կառուցել պարզ պերիսկոպ։

  • Ուսումնասիրել ոսպնյակները և խոշորացումը։

Դաս 6 — Այց EC Factory

Աշակերտներն այցելում են EC գործարան և տեսնում, թե ինչպես են ստեղծվում իրական արտադրանքներ, սարքեր կամ ինժեներական համակարգեր։ Նրանք դիտարկում են կապը նախագծման, արտադրության, հաստոցների, նյութերի և որակի վերահսկման միջև։

Հիմնական նպատակներ՝

  • Հասկանալ, թե ինչպես են գաղափարները դառնում ֆիզիկական արտադրանքներ։

  • Տեսնել, թե ինչպես են աշխատում ինժեներական թիմերը։

  • Իմանալ արտադրության, փորձարկման և պատրաստման մասին։

Շաբաթ 4

Դաս 7 — Ձայն, ալիքներ և թրթռում

Աշակերտները սովորում են, թե ինչպես է ստեղծվում ձայնը, ինչպես են շարժվում ալիքները և ինչպես է թրթռումն օգտագործվում տեխնիկայում։ Դասը ներառում է փորձեր լարերով, բաժակներով, բարձրախոսներով և պարզ ձայնային սարքերով։

Գործնական առաջադրանքներ՝

  • Պատրաստել բաժակներից և թելից հեռախոս։

  • Դիտարկել թրթռումը բարձրախոսի և մանր մասնիկների միջոցով։

  • Համեմատել բարձր և ցածր ձայները։

  • Ստեղծել պարզ ձայնային փորձ։

Դաս 8 — Այց Գիտության և տեխնիկայի թանգարան

Աշակերտներն այցելում են Գիտության և տեխնիկայի թանգարան։ Այցն օգնում է աշակերտներին հասկանալ, թե ինչպես են գիտական բացահայտումները և ինժեներական գյուտերը փոխել առօրյա կյանքը։

Հիմնական նպատակներ՝

  • Ուսումնասիրել պատմական և ժամանակակից տեխնոլոգիաները։

  • Հասկանալ գիտության և ճարտարագիտության զարգացումը։

  • Կապել թանգարանի ցուցանմուշները ճամբարի ֆիզիկայի թեմաների հետ։

Շաբաթ 5

Դաս 9 — Ջերմություն, էներգիա և ճնշում

Աշակերտներն ուսումնասիրում են ջերմային էներգիան, ջերմափոխանցումը, օդի ճնշումը և էներգիայի փոխակերպումը։ Դասը ներառում է անվտանգ փորձեր, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես կարող են անտեսանելի ուժերը տեսանելի էֆեկտներ ստեղծել։

Գործնական առաջադրանքներ՝

  • Փորձեր փուչիկով և օդի ճնշմամբ։

  • Ջերմափոխանցման ցուցադրություն։

  • Պատրաստել պարզ թղթե պտտիկ, որը պտտվում է բարձրացող տաք օդից։

  • Ուսումնասիրել էներգիայի փոխակերպումը փոքր սարքերի միջոցով։

Դաս 10 — Գիտական ֆիլմի օր 2. ինժեներական մարտահրավերներ և բացահայտումներ

Աշակերտները դիտում են երկրորդ գիտական կամ վավերագրական ֆիլմը, այս անգամ՝ գյուտերի, հետազոտությունների, գիտական բացահայտումների կամ ինժեներական խնդիրների լուծման մասին։

Առաջադրանքներ՝

  • Ֆիլմի դիտում։

  • Ցուցադրված ինժեներական խնդիրների քննարկում։

  • Թիմային առաջադրանք. լուծել ֆիլմից ոգեշնչված մեկ խնդիր։

Շաբաթ 6

Դաս 11 — Այց Տիեզերքի թանգարան

Աշակերտներն այցելում են Տիեզերքի թանգարան և իմանում տիեզերքի հետազոտման, հրթիռների, արբանյակների, տիեզերագնացների և տիեզերքը հետազոտելու համար անհրաժեշտ ֆիզիկայի մասին։

Հիմնական նպատակներ՝

  • Հասկանալ տիեզերագիտության հիմունքները։

  • Իմանալ, թե ինչպես են աշխատում հրթիռներն ու արբանյակները։

  • Ֆիզիկայի այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են շարժումը, ձգողությունը, էներգիան և կապը, կապել տիեզերական տեխնոլոգիաների հետ։

Դաս 12 — Տեսախաղերի օր. ֆիզիկա, տրամաբանություն և թիմային մարտահրավերներ

Վերջին դասը հատուկ տեսախաղերի օր է։ Աշակերտները խաղում են ընտրված կրթական, ֆիզիկայի վրա հիմնված, ինժեներական կամ թիմային խաղեր։ Այդ օրը միայն զվարճանք չէ. այն օգնում է աշակերտներին հասկանալ տրամաբանությունը, ռազմավարությունը, համակարգերը, ֆիզիկան և խնդիրների լուծումը։

Առաջադրանքներ՝

  • Ֆիզիկայի վրա հիմնված խաղային մարտահրավերներ։

  • Թիմային մրցույթ։

  • Քննարկում. ֆիզիկայի կամ ճարտարագիտության ի՞նչ գաղափարներ հայտնվեցին խաղում։

  • Ճամբարի վերջնական ամփոփում և վկայականներ։

Դասի ընդհանուր ձևաչափը

Յուրաքանչյուր 3-ժամյա դաս ունի ինտերակտիվ կառուցվածք՝

  1. Նախնական զրույց — 15–20 րոպե Աշակերտները պատասխանում են հարցերին, կանխատեսումներ անում և քննարկում այն, ինչ արդեն գիտեն։

  2. Կարճ բացատրություն — 20–30 րոպե Ուսուցիչը բացատրում է հիմնական գաղափարը պարզ լեզվով, օրինակներով և ցուցադրություններով։

  3. Հիմնական փորձ կամ կառուցման գործունեություն — 90–120 րոպե Աշակերտներն աշխատում են անհատապես կամ թիմերով՝ կառուցում, փորձարկում, դիտարկում, չափում և բարելավում։

  4. Մարտահրավեր կամ մրցույթ — 30–40 րոպե Աշակերտները կատարում են թեմային առնչվող փոքր առաջադրանք։

  5. Ամփոփում և եզրակացություն — 10–15 րոպե Աշակերտները բացատրում են, թե ինչ տեղի ունեցավ, ինչու տեղի ունեցավ, և որտեղ է այդ գաղափարն օգտագործվում իրական կյանքում։

Ուսուցման հիմնական նպատակներ

Ճամբարի ավարտին աշակերտները՝

  • Կհասկանան ֆիզիկայի հիմունքները փորձերի, այլ ոչ միայն տեսության միջոցով։

  • Կիմանան, թե ինչպես է ճարտարագիտությունը կապում գիտությունը իրական կյանքի խնդիրների լուծման հետ։

  • Կկառուցեն պարզ համակարգեր և կստուգեն, թե ինչպես են դրանք աշխատում։

  • Կբարելավեն թիմային աշխատանքի, ստեղծագործականության և հաղորդակցության հմտությունները։

  • Կայցելեն իրական գիտական, տեխնոլոգիական, արտադրական, ռոբոտաշինական և տիեզերական միջավայրեր։

  • Կհասկանան, թե ինչպես է ֆիզիկան դրսևորվում մեքենաներում, ռոբոտներում, խաղերում, տիեզերքում և առօրյա կյանքում։

  • Ավելի կհետաքրքրվեն գիտությամբ, ճարտարագիտությամբ, ռոբոտաշինությամբ և տեխնոլոգիաներով։

Գործնական ֆիզիկայի թեմաներ

Այս ամառային դպրոցի գործնական դասերը կանդրադառնան ստորև նշված ֆիզիկայի թեմաներից որոշներին (ոչ բոլորին)։ Այս ամառային ճամբարի շարունակությունն արդեն մշակված է՝ մնացած թեմաներն ընդգրկելու համար։ Այս ճամբարի վերաբերյալ հաջող արձագանքների դեպքում կառաջարկենք դրա շարունակությունը։

Ճամբարը ներառում է գործնական դասեր հետևյալ ոլորտներից՝

  • Ուժեր և շարժում

  • Ձգողություն և շփում

  • Էլեկտրականություն և շղթաներ

  • Մագնիսականություն և շարժիչներ

  • Լույս և օպտիկա

  • Ձայն և ալիքներ

  • Ջերմություն և ջերմաստիճան

  • Էներգիայի փոխակերպում

  • Օդի ճնշում և հեղուկներ

  • Հրթիռներ և տիեզերական ֆիզիկա

  • Պարզ մեխանիզմներ

  • Սենսորներ և ռոբոտաշինություն

  • Ինժեներական նախագծում և փորձարկում

Ճամբարի հատուկ միջոցառումներ

Ծրագիրը ներառում է՝

  • Այց Խելացի արտադրության և ռոբոտաշինության լաբորատորիա

  • Այց EC Factory

  • Այց Գիտության և տեխնիկայի թանգարան

  • Այց Տիեզերքի թանգարան

  • Գիտական ֆիլմերի օրեր՝ քննարկմամբ

  • Մեկ տեսախաղերի օր՝ կապված ֆիզիկայի, տրամաբանության և թիմային աշխատանքի հետ

  • Վերջնական նախագծի ներկայացում ինտենսիվ տարբերակի համար

© 2026 Հոդվածների հեղինակներ

The TDS Journal-ում պարունակվող բոլոր նյութերը կարող են օգտագործվել՝ հղում անելով հեղինակներին։

Ամսագրի, դրա բովանդակության և հոդվածների վերաբերյալ կարծիքները խնդրում ենք ուղարկել info@engineeringcity.am հասցեով։

Հոդվածներ ներկայացնելու համար խնդրում ենք ուղարկել info@engineeringcity.am հասցեով։ Հոդվածները կարող են լինել ցանկացած լեզվով։